Czas Present Perfect – czas teraźniejszy dokonany

Czas Present Perfect jest dość trudnym dla nas czasem gramatycznym, ponieważ nie ma on swojego odpowiednika w języku polskim. Czas Present Perfect odnosi się zarówno do przeszłości, jak i do teraźniejszości – należy pamiętać, w jakich sytuacjach powinniśmy go używać. W języku polskim czas Present Perfect tłumaczy się za pomocą czasu przeszłego. Czasu Present Perfect używamy, aby opisywać czynności i wydarzenia zakończone, mające miejsce w niedalekiej lub niesprecyzowanej przeszłości, których skutki sięgają teraźniejszości. Czasu tego użyjemy również w przypadku okresu, który rozpoczął się w przeszłości i trwa do chwili obecnej, a także w przypadku czynności i wydarzeń, które kilkakrotnie się powtarzały w tym okresie lub trwają nieprzerwanie do czasu obecnego.

Forma

W czasie Present Perfect zdania twierdzące zbudowane są z czasownika posiłkowego to have ( have / has ) oraz czasownika głównego w formie Past Participle (imiesłów bierny, 3 forma czasownika). W przypadku czasownika regularnego formę Past Participle tworzymy w taki sam sposób jak w czasie Past Simple – dodając do czasownika w formie podstawowej końcówkę –ed, natomiast dla czasownika nieregularnego (Irregular Verbs), używa się odrębnej trzeciej formy czasownika. Form Past Participle czasowników nieregularnych należy nauczyć się na pamięć. Pełny spis czasowników nieregularnych znajdziesz w zestawieniu „Czasowniki nieregularne (Irregular Verbs)” ZOBACZ→ (kolumna Past Participle).

work – worked

stay – stayed

go – gone

see – seen

 

Konstrukcja czasu Present Perfect:

podmiot + to have + 3 forma czasownika (Past Participle) + reszta zdania.

[ have / has + seen ]

 

I have been to Madrit. (Byłem w Madrycie) [byłem i znam to miasto].

Emma has broken her leg. (Emma złamała nogę) [i teraz ma ją w gipsie].

I have never liked him. (Nigdy go nie lubiłem) [i dalej go nie lubię].

He has gone out. (Wyszedł) [i dlatego go tu nie ma].

My car has broken down. (Zepsuł mi się samochód) [i jest zepsuty].

 

I haven’t seen John recently. (Ostatnio nie widziałem Johna).

I have never ridden a camel. (Nigdy nie jeździłem na wielbłądzie).

She has already seen this film. (Ona już widziała ten film).

Have you done your homework yet? (Czy już odrobiłeś swoje zadanie domowe?).

It has snowed a lot recently. (Ostatnio padało dużo śniegu).

We have always wanted to go to Moscow. (Zawsze chcieliśmy pojechać do Moskwy).

They have bought a new car. (Oni kupili nowy samochód).

Have you ever been to Africa? (Czy kiedykolwiek byłaś w Afryce?).

I have just finished my work. (Właśnie skończyłem pracę).

She has lived in Los Angeles all her life. (Całe życie mieszka w Los Angeles).

I have known English for 4 years. (Od czterech lat znam angielski).

I have been to Spain twice. (Byłem w Hiszpanii dwa razy).

 

Uwaga: Należy pamiętać o nieregularnej formie czasownika have – w 3 osobie liczby pojedynczej przyjmuje postać has.

I have been to France. (Byłem we Francji).

She has been to France. (Ona była we Francji).

 

Czasownik posiłkowy to have przyjmuje formę skróconą, szczególnie w mowie i potocznym języku pisanym.

I have been to Athens.

I’ve been to Athens.

Byłem w Atenach.

 

She has lost her keys.

She’s lost her keys.

Ona zgubiła klucze.

 

They have been married for four years.

They’ve been married for four years.

Są małżeństwem od czterech lat.

 

Forma twierdząca w czasie Present Perfect na przykładzie czasownika see:

	liczba pojedyncza
1. osoba	I have seen.	I’ve seen.
2. osoba	You have seen.	You’ve seen.
3. osoba	He has seen. She has seen. It has seen.	He’s seen. She’s seen. It’s seen.

	liczba mnoga
1. osoba	We have seen.	We’ve seen.
2. osoba	You have seen.	You’ve seen.
3. osoba	They have seen.	They’ve seen.

Czas Present Perfect jest używany znacznie częściej w brytyjskim angielskim, niż w amerykańskim, w którym to jest zastępowany czasem Past Simple.

Have you already (BrE) … ?

Did you already (AmE) … ?

I’ve lost (BrE) …

I lost (AmE) …

 

Zdania pytające

W czasie Present Perfect zdania pytające tworzy się przez inwersję, czyli przestawienie czasownika posiłkowego przed podmiot.

Have you been to Vienna? (Czy byłeś (już) w Wiedniu?) [kiedyś w ogóle].

Have you spoken to him? (Rozmawiałeś z nim?) [już].

 

Have you ever been to Japan? (Czy kiedykolwiek byłeś w Japonii?).

Have you ever seen a ghost? (Czy kiedykolwiek widziałeś ducha?).

Have you had breakfast? (Jadłaś śniadanie?/Nie jesteś głodna?).

Have you learnt to swim at last? (Czy nauczyłaś się wreszcie pływać?)).

Have they bought a new car? (Kupili (już) nowy samochód?).

Has he bought it? (Kupił to?).

Has Samantha cleaned the flat? (Czy Samanta wysprzątała mieszkanie?).

Has she done her homework yet? (Czy ona już odrobiła swoje zadanie domowe?).

 

Where have you been? (Gdzie byłeś?/Gdzieś się podziewał?) [do teraz].

What has she done yet? (Co ona już zrobiła?) [do teraz].

What has she bought? (Co kupiła?).

Why has Emily left the party so early? (Dlaczego Emily tak wcześnie wyszła z przyjęcia?).

How long have you been at work, Sebastian? (Od jak dawna pracujesz, Sebastian?).

How many pages have you read so far? (Ile stron jak dotąd przeczytałeś?).

How much have you paid for that dress? (Ile zapłaciłaś za tę sukienkę?).

 

Uwaga: W zdaniach pytających i przeczących w czasie Present Perfect czasownik główny zachowuje formę Past Participle.

 

W pytaniu o podmiot szyk wyrazów pozostaje bez zmian, jest taki sam jak w zdaniu twierdzącym (brak inwersji).

What has happened? (Co się stało?).

Who has broken the window? (Kto rozbił to okno?).

 

Odpowiedzi na pytania zamknięte tworzymy za pomocą podmiotu oraz czasownika posiłkowego have/has lub haven’t/hasn’t. Więcej na ten temat w artykule „Pytania typu tak/nie (yes/no questions)”.

Have you tired? Yes, I have / No, I haven’t.

Próbowałeś? Tak, próbowałem / Nie, nie próbowałem.

Has she been to Greece yet? Yes, she has / No, she hasn’t.

Czy ona już była w Grecji? Tak, była / Nie, nie była.

 

Forma pytająca w czasie Present Perfect na przykładzie czasownika see:

	liczba pojedyncza
1. osoba	Have	I	seen?
2. osoba	Have	you	seen?
3. osoba	Has	he she it	seen?

	liczba mnoga
1. osoba	Have	we	seen?
2. osoba		you
3. osoba		they

Pytania przeczące tworzy się przez dodanie słówka not do formy czasownika to have. W zależności od stosowanej formy skróconej (haven’t, hasn’t) lub formy pełnej (have not, has not) pytania przeczące tworzone są w poniższy sposób.

Haven’t you arrived yet?

Have you not arrived yet?

Jeszcze nie przyjechałeś?

 

Why hasn’t she done it?

Why she has not done it?

Dlaczego tego nie zrobiła?

 

Zdania przeczące

W czasie Present Perfect zdania przeczące tworzy się przez dodanie słówka not do formy czasownika posiłkowego to have, czyli have not, has not lub ich form skróconych haven’t, hasn’t.

I have not smoked for five years. (Nie palę od pięciu lat).

I haven’t seen Ann recently. (Ostatnio nie widziałem Anny).

I haven’t talked to Emma since Friday. (Nie rozmawiałem z Emmą od piątku).

She hasn’t called yet. (Jeszcze nie dzwoniła).

John hasn’t gone to Canada. (John nie wyjechał do Kanady).

We haven’t lived in London for three years. (Nie mieszkamy w Londynie od trzech lat).

 

Uwaga: W zdaniach pytających i przeczących w czasie Present Perfect czasownik główny zachowuje formę Past Participle.

 

Uwaga: Należy pamiętać o zasadzie pojedynczego przeczenia w języku angielskim. W przypadku, kiedy zdanie zawiera w sobie słowo przeczące, np. never (nigdy), no (nie), nothing (nic), nobody (nikt), nowhere (nigdzie), wtedy nie używamy już partykuły przeczącej not.

I have never been abroad. (Nigdy nie byłam za granicą).

I have never seen such an interesting film. (Nigdy nie widziałem tak interesującego filmu).

I have told no one. (Nikomu nie powiedziałem).

He has never been here. (Nigdy tu nie był).

She has never been to Italy. (Nigdy nie była we Włoszech).

 

Forma przecząca w czasie Present Perfect na przykładzie czasownika see:

	liczba pojedyncza
1. osoba	I	have not (haven’t) seen.
2. osoba	You	have not (haven’t) seen.
3. osoba	He She It	has not (hasn’t) seen. has not (hasn’t) seen. has not (hasn’t) seen.

	liczba mnoga
1. osoba	We	have not (haven’t) seen.
2. osoba	You	have not (haven’t) seen.
3. osoba	They	have not (haven’t) seen.

Zastosowanie czasu Present Perfect

Czas Present Perfect stosujemy do opisywania:

(1) czynności i wydarzeń zakończonych, mających miejsce w niedalekiej lub niesprecyzowanej przeszłości, których skutki sięgają teraźniejszości (nie jest jednak istotne, kiedy dana czynność została wykonana).

I have been to Madrit. (Byłem w Madrycie) [byłem tam i znam to miasto].

Cindy has gone to Spain. (Cindy wyjechała do Hiszpanii) [i dlatego jej tu nie ma].

She has lost her keys. (Ona zgubiła klucze) [i teraz nie dostanie się do domu].

He has lent me his bike. (Pożyczył mi swój rower) [i teraz jeżdże sobie nim].

They have forgotten to pay our bills. (Zapomnieli zapłacić nasze rachunki) [i mamy je teraz nie uregulowane].

 

I have written my homework. (Napisałem zadanie domowe).

I haven’t seen him lately. (Ostatnio nie widziałem go).

I haven’t been to the cinema recently. (Ostatnio nie byłam w kinie).

I’ve been here six times before. (Byłem tutaj przedtem już 6 razy).

Sara has put on weight recently. (Ostatnio Sara przytyła).

He has won a million dollars. (Wygrał milion dolarów).

It has snowed a lot recently. (Ostatnio padało dużo śniegu).

They have bought a new car. (Oni kupili nowy samochód).

 

Charakterystycznymi okolicznikami czasu w Present Perfect są: lately (ostatnio), recently (ostatnio), before (przedtem), które stawiamy na końcu zdania, natomiast ever (kiedykolwiek) stosowane są w pytaniach przed czasownikiem głównym, never (nigdy) w zdaniach twierdzących pomiędzy czasownikiem posiłkowym i czasownikiem głównym.

Have you ever been to Japan? (Czy kiedykolwiek byłeś w Japonii?).

I have never seen this woman before. (Nigdy przedtem nie widziałem tej kobiety).

I have never been abroad. (Nigdy nie byłam za granicą).

I have never driven a car. (Nigdy nie prowadziłam samochodu).

 

Inne okoliczniki czasu w Present Perfect to: in the last few days / weeks / months (w ciągu ostatnich kilku dni / tygodni / miesięcy), so far (jak dotąd), up till now (do tej pory).

I haven’t seen Susan in the last few days. (Nie widziałem Susan w ciągu ostatnich kilku dni).

So far our company has made a profit of 1,000 £. (Jak dotąd nasza firma zarobiła 1 000 funtów).

Up till now I have visited nine cities. (Do tej pory odwiedziłem dziewięć miast).

 

Słówka already (już) używamy w zdaniach twierdzących pomiędzy czasownikiem posiłkowym i czasownikiem głównym, natomiast yet (już / jeszcze) zawsze na końcu w zdaniach pytających i przeczących.

She has already seen this film. (Ona już widziała ten film).

We have already met. (Już się spotkaliśmy).

Have you done the washing up yet? (Czy już pozmywałaś?).

Have you done your homework yet? (Czy odrobiłeś już zadanie domowe?).

I haven’t decided about it yet. (Jeszcze nie podjełem decyzji w tej sprawie).

You haven’t made the bed yet. (Jeszcze nie pościeliłeś łóżka).

She hasn’t called yet. (Jeszcze nie dzwoniła).

They haven’t arrived yet. (Jeszcze nie przyjechali).

 

(2) czynności i wydarzeń, które zakończyły się dokładnie przed chwilą.

I have just washed my car. (Właśnie umyłem samochód).

I have just washed the dishes. (Dopiero co umyłam naczynia).

Mike has just eaten his lunch. (Mike właśnie zjadł swój lunch).

She has just left. (Ona właśnie wyszła).

He has just got up. (On właśnie wstał).

The train has just left. (Pociąg właśnie odjechał).

The Smiths have just bought a new car. (Państwo Smiths właśnie kupili nowy samochód).

 

Okolicznikiem czasu, który wskazuje na właśnie zakończoną czynność jest just (właśnie / dopiero co).

 

(3) czynności lub stanów, które rozpoczęły się w przeszłości i trwają nadal (może to jednak zmienić się w przyszłości).

I have known Mark for six years. (Od sześciu lat znam Marka).

I have known him for years. (Znam go od lat).

I have had these jeans for a week. (Mam te dżinsy od tygodnia).

I haven’t seen her for ages. (Nie widziałem jej od wieków).

She has worked in a bank for ten years. (Ona pracuje w banku od 10 lat).

He has known Kate since 2010. (On zna Kate od 2010 roku).

We have lived in London for five years. (Mieszkamy w Londynie od pięciu lat).

I haven’t been in Germany since 2004. (Nie byłem w Niemczech od 2004 roku).

I haven’t talked to Emma since Friday. (Nie rozmawiałem z Emmą od piątku).

She has smoked since she left secondary school. (Ona pali, odkąd skończyła szkołę średnią).

Tom has been here since 8 o’clock. (Tom jest tutaj od godziny 8).

 

Charakterystycznymi okolicznikami czasu w Present Perfect będą tutaj: for (od) oraz since (od). Przyimka since używa się, gdy mowa o tym, od jakiego momentu w przeszłości stan lub czynność się odbywa, a przyimka for używamy, gdy mówimy o tym, jak długo dany stan lub czynność się odbywa.

I have lived here for ten years. (Mieszkam tu od dziesięciu lat).

I have lived here since 2007. (Mieszkam tu od 2007).

 

Uwaga: Zauważ, że zdania z okolicznikami czasu for, since, tłumaczymy na język polski w czasie teraźniejszym.

 

(4) czynności, które powtarzały się wielokrotnie w danym okresie czasu, który jeszcze się nie zakończył.

I have seen him twice this week. (W tym tygodniu widziałem się z nim dwa razy).

I have seen her four times this month. (W tym miesiącu spotkałem ją cztery razy).

I’ve seen Susan four times this morning. (Dziś rano spotkałem Susan 4 razy).

Tom has been to Warsaw many times. (Tom był w Warszawie wiele razy).

She has been here many times. (Była tu wielokrotnie).

They have been to Paris twice. (Byli w Paryżu dwa razy).

 

Aby powiedzieć, że coś wykonujemy po raz pierwszy (drugi, trzeci, itd.), to wyrażamy to za pomocą zwrotu: It’s (This is) the first (second, third, etc) time …

It’s the first time I have been to England. (To pierwszy raz, jak jestem w Anglii).

It’s the second time he has driven a car. (To drugi raz, jak ona prowadzi samochód).

This is the third time you have asked me the same question. (Po raz trzeci zadajesz mi to samo pytanie) [AmE].