Czas Present Perfect Continuous – czas teraźniejszy ciągły niedokonany

Czas Present Perfect Continuous podobnie jak czas Present Perfect nie ma swojego odpowiednika w języku polskim. Każde zdanie odwołuje się tak do teraźniejszości, jak i przeszłości. W języku polskim czas Present Perfect Continuous tłumaczy się za pomocą czasu przeszłego oraz teraźniejszego. Czas Present Perfect Continuous używamy, aby opisać czynności i wydarzenia niezakończone, mające miejsce w niedalekiej przeszłości, których skutki sięgają teraźniejszości. Czasu tego używamy również w odniesieniu do czynności i wydarzeń, które rozpoczęły się w przeszłości i trwają do chwili obecnej lub właśnie się zakończyły, ale ciągle dają się odczuć ich konsekwencje.

Forma

W czasie Present Perfect Continuous zdania twierdzące zbudowane są z czasownika posiłkowego to have ( have / has ), imiesłowu biernego been (3 forma czasownika to be) oraz czasownika głównego w formie ciągłej z końcówką –ing.

 

Konstrukcja czasu Present Perfect Continuous:

podmiot + to have + been (3 forma czasownika to be) + imiesłów czynny (czasownik + -ing) + reszta zdania.

[ have / has + been + waiting ]

 

I have been waiting here for 10 minutes. (Czekam tu od 10 minut).

I have been learning English since I started school. (Uczę się angielskiego, odkąd rozpoczełem chodzić do szkoły).

She has been having a bath for over an hour. (Bierze kąpiel od ponad godziny).

He’s been waiting for the bus for half an hour. (Czeka na autobus od pół godziny).

Adam has been working here since September. (Adam pracuje tu od września).

It has been snowing for three hours. (Od trzech godzin pada śnieg).

I’m tired because I have been working all day. (Jestem zmęczony, ponieważ pracowałem cały dzień).

The sand is wet. It has been raining. (Piasek jest mokry. Padało).

 

Forma twierdząca w czasie Present Perfect Continuous na przykładzie czasownika wait:

	liczba pojedyncza
1. osoba	I have been waiting.	I’ve been waiting.
2. osoba	You have been waiting.	You’ve been waiting.
3. osoba	He has working. She has working. It has working.	He’s been waiting. She’s been waiting. It’s been waiting.

	liczba mnoga
1. osoba	We have been waiting.	We’ve been waiting.
2. osoba	You have been waiting.	You’ve been waiting.
3. osoba	They have been waiting.	They’ve been waiting.

Przy dodawaniu końcówki –ing do czasownika głównego obowiązują te same zasady, jakie stosujemy przy tworzeniu czasu Present Continuous oraz Past Continuous – zostały one omówione w artykule „Czas Present Continuous – czas teraźniejszy ciągły”.

 

Zdania pytające

W czasie Present Perfect Continuous zdania pytające tworzy się przez inwersję, czyli przestawienie czasownika posiłkowego przed podmiot.

Have you been waiting long? (Czy długo czekasz?).

Have you been wearing in my trousers? (Chodziłaś w moich spodniach?).

Have you been talking about me? (Rozmawialiście o mnie?).

Have you been working here for 20 years? (Pracujecie tu już 20 lat?).

Has he been playing football? (Czy on grał w piłkę nożną?).

Has she been living here a long time? (Długo już tu ona mieszka?).

 

What have you been doing? (Co robiłeś/Co robiliście?).

Who has been lying in my bed? (Kto leżał w moim łóżku?).

How long have you been learning English? (Jak długo uczysz się angielskiego?)

How long have you been looking for work? (Jak długo szukasz pracy?).

How long have you been running? (Jak długo już biegasz?).

How long have you been waiting for Rachel? (Jak długo czekasz na Rachel?)

How long has she been sitting here? (Jak długo ona tam siedzi?).

 

Krótkie odpowiedzi tworzymy za pomocą podmiotu oraz czasownika posiłkowego have/has. Więcej na ten temat w artykule „Pytania typu tak/nie (yes/no questions)”.

Have you been waiting long? Yes, I have / No, I haven’t.

Czy długo czekasz? Tak, długo / Nie, nie długo.

Has it been raining all day? Yes, it has / No, it hasn’t.

Czy pada cały dzień? Tak, pada / Nie, nie pada.

 

Forma pytająca w czasie Present Perfect Continuous na przykładzie czasownika wait:

	liczba pojedyncza
1. osoba	Have	I	been waiting?
2. osoba	Have	you	been waiting?
3. osoba	Has	he she it	been waiting?

	liczba mnoga
1. osoba	Have	we	been waiting?
2. osoba		you
3. osoba		they

Zdania przeczące

W czasie Present Perfect Continuous (tak jak w czasie Present Perfect) zdania przeczące tworzy się przez dodanie słówka not do formy czasownika posiłkowego to have, czyli have not, has not lub ich form skróconych haven’t, hasn’t.

I have not been talking to him. (Nie rozmawiałem z nim).

I haven’t been feeling well recently. (Ostatnio nie czuję się zbyt dobrze).

He hasn’t been living here since 1960. (Nie mieszka tu od 1960 roku).

She hasn’t been reading the book all afternoon. (Ona nie czytała książki całe popołudnie).

It hasn’t been raining since last week. (Nie padało od zeszłego tygodnia).

They haven’t been working here for two weeks. (Oni nie pracują tam od 2 tygodni).

 

Uwaga: Należy pamiętać o zasadzie pojedynczego przeczenia w języku angielskim. W przypadku, kiedy zdanie zawiera w sobie słowo przeczące, wtedy nie używamy już partykuły przeczącej not.

I have never understood her. (Nigdy jej nie rozumiałem).

 

Forma przecząca w czasie Present Perfect Continuous na przykładzie czasownika wait:

	liczba pojedyncza
1. osoba	I	have not (haven’t) been waiting.
2. osoba	You	have not (haven’t) been waiting.
3. osoba	He She It	has not (hasn’t) been waiting. has not (hasn’t) been waiting. has not (hasn’t) been waiting.

	liczba mnoga
1. osoba	We	have not (haven’t) been waiting.
2. osoba	You	have not (haven’t) been waiting.
3. osoba	They	have not (haven’t) been waiting.

Zastosowanie czasu Present Perfect Continuous

Czas Present Perfect Continuous stosujemy do opisywania:

(1) czynności i wydarzeń niezakończonych (zwykle długotrwałych), mających miejsce w niedalekiej przeszłości, których skutki sięgają teraźniejszości (w języku polskim poniższe zwroty tłumaczy się za pomocą czasu teraźniejszego).

I have been reading that book for a month. (Czytam tę książkę od miesiąca).

I have been living here for five years. (Mieszkam tu od 5 lat).

I’ve been waiting for her for two hours. (Czekam na nią od dwóch godzin).

I’ve been thinking of you all morning. (Myślałem o Tobie cały poranek).

He has been sleeping for an hour. (On śpi od godziny).

She has been watching TV since 5 p.m. (Ona ogląda telewizję od piątej popołudniu).

Lucas has been typing this letter since supper. (Łukasz pisze ten list od kolacji).

Sophia has been smoking a lot lately. (Sophia ostatnio dużo pali).

It has been raining all day. (Cały dzień pada deszcz).

We have been learning English since April. (Uczymy się angielskiego od kwietnia).

We have been sitting here for more than three hours. (Siedzimy tu dłużej niż trzy godziny).

They have been shopping for four. (Robią zakupy od czterech godzin).

 

Podstawowymi okolicznikami czasu w Present Perfect Continuous (tak jak w czasie Present Perfect) są: for (od) oraz since (od). Przyimka since używa się, gdy mowa o tym, od jakiego momentu w przeszłości stan lub czynność się odbywa, a przyimka for używamy, gdy mówimy o tym, jak długo dany stan lub czynność się odbywa.

 

(2) czynności i wydarzeń, które rozpoczeły się w przeszłości i trwają do chwili obecnej lub właśnie się zakończyły, ale ciągle dają się odczuć ich konsekwencje (w języku polskim poniższe zwroty tłumaczy się za pomocą czasu przeszłego). Należy jednak pamiętać, że w czasie Present Perfect Continuous ważny jest sam fakt TRWANIA czynności, mniej ważne są zaś jej skutki (odwrotnie niż w czasie Present Perfect).

I have been working in the garden. (Pracowałem w ogrodzie) [i dlatego mam zabrudzone spodnie].

I’ve been waiting for you for three hours. (Czekam na Ciebie od trzech godzin) [ale właśnie przyszłaś i już nie czekam].

 

I’m tired because I have been working all day. (Jestem zmęczony, ponieważ pracowałem cały dzień).

My cheeks are wet because I have been crying. (Moje policzki są mokre, ponieważ płakałam).

My hands are dirty. I have reparing my car. (Moje ręce są brudne. Naprawiałem swój samochód).

He is dirty because he has been working in the garage. (On jest brudny, ponieważ pracował w garażu).

She is tired because she has been running. (Jest zmęczona, ponieważ biegała).

Lucy is tired. She has been playing voleyball. (Lucy jest zmęczona. Grała w siatkówkę).

The sand is wet. It has been raining. (Piasek jest mokry. Padało).

Sorry about my apperance. I have been cleaning the house. (Przepraszam za swój wygląd. Sprzątałem dom).

You are looking so exhausted. Have you been running? (Wyglądasz na bardzo zmęczoną. Biegałaś?).

We have been having a most interesting discussion. (Mieliśmy bardzo interesującą dyskusję) [i doszliśmy do porozumienia].

 

Uwaga: W czasie Present Perfect Continuous istotna jest sama czynność opisywana w zdaniu i na niej się skupiamy, a nie na skutku jak w przypadku czasu Present Perfect.

I’m tired. I’ve been washing my car for an hour. (Jestem zmęczony. Godzinę myłem samochód) [Preset Perfect Continuous].

My car is clean. I’ve already washed it. (Mój samochód jest czysty. Już umyłem go) [Present Perfect].

 

Uwaga: Czas Present Perfect Continuous wyraża czynności (występuje z czasownikami dynamicznymi), natomiast czas Present Perfect wyraża stany (występuje z czasownikami statycznymi). Czasowniki statyczne nie posiadają formy Continuous, czyli nie posiadają formy ciągłej – więcej na ten temat w artykule „Czasowniki wyrażające czynności i stany (Action and state verbs)”.

 

Uwaga: Czasy Present Perfect Continuous i Present Perfect można czasem stosować wymiennie.

I have been learning English for five years.

I have learnt English for five years.

Uczę się angielskiego od pięciu lat.

 

He has worked here since 2009.

He has been woriking since 2009.

On pracuje tutaj od 2009 roku.

 

It has been snowing for a long time.

It has snowed for a long time.

Śnieg pada już długo.

 

Czas Present Perfect Continuous stosujemy z wyrażeniami typu: this week, this month, this year, jeżeli chcemy wskazać, że ten tydzień, ten miesiąc, ten rok trwają nadal.